• A. Goudse kaas
  • B. Edammer
  • C. Leidse kaas
  • D. Maasdammer

💡 Hulp nodig?

Denk aan de kaassoort die wereldwijd het bekendst is als typisch Nederlandse kaas. De naam komt van een stad met een historische kaasmarkt die al eeuwenlang bestaat.

✅ Bekijk het antwoord

Het juiste antwoord is A. Goudse kaas.

Hier komt een verrassende twist: Goudse kaas hoeft helemaal niet in Gouda gemaakt te zijn. De naam komt gewoon van de kaasmarkt die daar al sinds de Middeleeuwen wordt gehouden. Boeren uit heel Zuid-Holland en Utrecht brachten hun kaas naar Gouda om te verkopen, en zo kreeg deze kaassoort z’n naam. Het gaat dus om de handelsplaats, niet de productielocatie.

Edammer herken je aan die rode waslaag en komt uit de buurt van Edam in Noord-Holland. Leidse kaas zit vol komijnzaad en heeft z’n oorsprong in de regio Leiden. Maasdammer met z’n kenmerkende grote gaten is eigenlijk best nieuw – die werd pas in de jaren ‘80 ontwikkeld.

📚 Meer achtergrondinformatie

De kaasmarkt in Gouda bestaat al sinds 1395. Dat is echt heel oud – we praten hier over de tijd van ridders en burgemeesters in lange gewaden. Tegenwoordig kun je er elke donderdagochtend in de zomer nog steeds een toeristische kaasmarkt bezoeken, compleet met kaasdragers in klederdracht die het traditionele ‘handjeklap’ demonstreren. Dat handjeklap was vroeger de manier waarop handelaren een prijs afspraken – door letterlijk in elkaars hand te slaan. Best wel charmant eigenlijk.

Wat veel mensen niet weten: Goudse kaas heeft géén beschermde oorsprongsbenaming. Betekent dat iedereen overal ter wereld kaas mag maken en die gewoon ‘Gouda’ noemen. Dat is heel anders dan bijvoorbeeld Parmigiano Reggiano of Roquefort, waar strenge regels voor gelden. Het resultaat? Er wordt wereldwijd meer ‘Gouda’ gemaakt buiten Nederland dan binnen onze landsgrenzen. Best gek als je erover nadenkt.

Nederlandse kaasmakers hanteren een hele schaal aan rijpingstijden. Jong is vier weken, jong belegen zo’n acht tot tien weken, belegen zestien tot achttien weken, extra belegen zeven à acht maanden, oud tien tot twaalf maanden, en overjarig is alles boven het jaar. Hoe langer de kaas rijpt, hoe pittiger en kruimeliger hij wordt. Persoonlijk vind ik oude kaas het lekkerst, met die kleine kristalletjes erin.

Die typische gele kleur? Die komt van caroteen uit het gras dat koeien eten. In de winter, wanneer koeien hooi krijgen, wordt de kaas natuurlijk witter. Vroeger was dat een probleem voor kaasmakers die klanten wilden die het hele jaar dezelfde kleur verwachtten. Daarom voegden ze annatto toe – een natuurlijke kleurstof uit het orleanstruikje. Zo konden ze het hele jaar door gele kaas leveren.

Nederland is een echte kaas-exportnatie. Volgens statistieken uit 2024 exporteerden we ongeveer 750 miljoen kilo kaas per jaar, waarvan het grootste deel Goudse kaas (deze cijfers kunnen inmiddels anders zijn). Duitsland koopt verreweg het meeste, gevolgd door België en Frankrijk. De totale Nederlandse kaasproductie had destijds een geschatte waarde van meer dan 3,5 miljard euro per jaar.

Traditionele Goudse boerenkaas wordt nog steeds gemaakt met rauwe melk, direct van de koe. Deze ambachtelijke kazen herken je aan het ‘Boerenkaas’ keurmerk. Ze smaken echt anders dan fabriekskaas – veel complexer – door de natuurlijke bacteriën die in rauwe melk zitten. Moderne fabriekskaas gebruikt gepasteuriseerde melk, vooral voor voedselveiligheid en langere houdbaarheid. Beiden hebben hun plaats, maar als je de kans krijgt om echte boerenkaas te proeven, doe het dan zeker.